Academia Occitana

Lo diccionari general de la lenga occitana. Letra A.

Academia Occitana

Lo diccionari general de la lenga occitana. Letra A.

Presentam dins aquesta primièra lista los mots de la letra A de « l’occitan de uèi » validats per l’Acadèmia occitana. En mai del vocabulari corrent, correspondon a çò que se pòt trobar dins nòstres lexics especializats (publicats sus nòstre site o en espèra d’o èsser) e qu’illustra d’estudis divèrses (adaptacion dels mots sabents, causida dels prefixes e dels sufixes, etc.). Trobaretz tanben un ligam per accedir a la bibliografia dels obratges consultats.

Aquesta lista, coma las que seguiràn, serà donc evolutiva : s’enriquirà regularament a proporcion de l’avançament de nòstres trabalhs e, o esperam, de las contribucions dels lectors. Sa presentacion serà completada lo moment vengut segon nòstras indicacions contengudas dins lo « Mot » de la setmana passada.

Nos sèm estacats a corregir fòrça fòrmas erronèas largament difusadas pels mèdias e sovent los quites diccionaris. Una part essenciala del trabalh foguèt tanben de destriar las falsas sinonimias, las confusions de senses o de nivèls de lenga. Aquí qualques exemples : acarnar / acarnassir ; acasar / acasir ; arit / aride ; aice / acide ; aigadós / aquós ; ais / axe ; acusaire / acusator ; ajustar / apondre ; asorar / adorar ; adobaire / adobador ; airejar / asairar ; alogar / allogar ; amar / aimar ; ànsia / anxietat ; aprèp / après ; arbust / arbrilhon ; aruspici / aruspícia ; aterrir / aterrar / aterrassar / aterrassir ; ausida / audicion…

Qualques cases particulars :

asortar / abortar : la lenga anciana coneissiá lo mot « aortar » per designar la pèrda d’un enfant o d’un animal al cors de sa gestacion. Sa fòrma modèrna es « asortar ». Per parlar a l’ora d’ara de « l’interrupcion volontària d’emprenhament » (acte medical), nos cal virar cap a de mots de formacion sabenta : a la seguida de « abortiu », ja indispensable, aurem « abortar » e « abòrtament ». Las formas amb « v » dins lo sens segond son de francismes o de catalanismes.

asorar / adorar. Meteis problèma, meteissas solucions.

aprovar / aprobacion. Meteis problèma, meteissas solucions (aquestas donadas per Alibèrt, p. 111 e non respectadas).

aboscar / emboscar ; abraçar / embraçar ; abrasar / embrasar, etc. Non son de sinonimes. Ne tornarem parlar a la letra E.

acosseguir ; acosselhar ; acossomir ; etc. Non es possible per de « rasons » etimologicas de cambiar la prononciacion de mots de formacion populara. Lo meteis problèma se pausèt e foguèt resolgut per « *consí / cossí ». Restauram aicí lor fòrma classica.

apropchar ~ apropiar. Dins sa fòrma « *aprochar », per n’aver lo vestit, aqueste mot passa sovent per un francisme. Li cal tornar son ortografia classica (que non càmbia res a la prononciacion) per respectar sa simetria amb « apropiar » e aital respectar tanben l’unitat de la lenga.

autom. Avèm ja explicat cossí « autom » ortografiat « *auton » non servís qu’a justificar una tièra de francismes formats sus « *autona », amb l’engana de la non prononciacion de las geminadas en occitan provençal.

Etc.

J. P.